Αρτηριακή Πίεση: τι είναι;

Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη με την οποία το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών. Εκφράζεται με δύο τιμές, συστολική και διαστολική, και επηρεάζεται από δραστηριότητα, άγχος, διατροφή, ύπνο και συνοδές παθήσεις. Η σωστή μέτρηση και η τακτική παρακολούθηση προλαμβάνουν επιπλοκές.

• Συστολική (π.χ. 120 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά συσπάται και προωθεί αίμα στις αρτηρίες.
• Διαστολική (π.χ. 80 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά χαλαρώνει και ξαναγεμίζει αίμα.
• Παλμική πίεση: διαφορά συστολικής–διαστολικής· ενδεικτική της ελαστικότητας των αγγείων.
• Μονάδα μέτρησης: mmHg (χιλιοστά στήλης υδραργύρου).

Η πίεση μεταβάλλεται φυσιολογικά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τείνει να είναι υψηλότερη τις πρωινές ώρες και χαμηλότερη στον ύπνο. Μεμονωμένες μετρήσεις δεν αρκούν για διάγνωση.

Οι παρακάτω κατηγορίες αφορούν τυπικές ενήλικες μετρήσεις. Η τελική εκτίμηση γίνεται από τον θεράποντα ιατρό, με βάση ηλικία, συνοσηρότητες και συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Φυσιολογική: <120 / <80 mmHg

• Υψηλή–φυσιολογική: 120–129 / 80–84 mmHg
• Οριακή: 130–139 ή 85–89 mmHg
• Υπέρταση: ≥140 ή ≥90 mmHg σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
• Οικιακές μετρήσεις (HBPM): όρια διάγνωσης συνήθως ≥135/85 mmHg
• 24ωρη καταγραφή (ABPM): μέσος όρος ημέρας ≥135/85 ή 24ώρου ≥130/80 mmHg

Ειδικές ομάδες: Σε ηλικιωμένους, σε σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο ή εγκυμοσύνη, στόχοι και ερμηνείες διαφοροποιούνται και εξατομικεύονται.

Καφέ/ενεργειακά, κάπνισμα, αλκοόλ, έντονη άσκηση, στρες, ανεπαρκής ύπνος, γεμάτη ουροδόχος κύστη, πρόσφατο γεύμα πολύ αλμυρό, πόνος, κρύο περιβάλλον, λανθασμένη τεχνική μέτρησης, ακατάλληλη περιχειρίδα.

Η υπέρταση συνήθως δεν δίνει συμπτώματα. Πονοκέφαλος, ζάλη ή ρινορραγία μπορεί να συνυπάρχουν αλλά δεν αποτελούν αξιόπιστους δείκτες. Η διάγνωση γίνεται μόνο με μετρήσεις.
Μύθος: «Αν νιώθω καλά, η πίεσή μου είναι χαμηλή.» Γεγονός: Μπορεί να είναι υψηλή χωρίς συμπτώματα.

Στο ιατρείο
Κλασική/αυτοματοποιημένη μέτρηση, αμφίχειρη σύγκριση στην πρώτη επίσκεψη, έλεγχος για ορθοστατική υπόταση όταν ενδείκνυται. Η μέτρηση στο ιατρείο συμπληρώνει, δεν υποκαθιστά, τις οικιακές.

Στο σπίτι
Χρήση πιστοποιημένου πιεσομέτρου βραχίονα με σωστή περιχειρίδα.
Βασικό πρωτόκολλο: 2 μετρήσεις πρωί και 2 βράδυ για 3–7 ημέρες, καταγραφή μέσου όρου, αγνόηση της πρώτης ημέρας για υπολογισμό.

24ωρη καταγραφή (ABPM)
Χρήσιμη σε «λευκή μπλούζα», «κεκαλυμμένη υπέρταση», μεγάλες διακυμάνσεις ή ανεπαρκή ρύθμιση. Δίνει προφίλ ημέρας–νύχτας και αξιολογεί τον νυχτερινό «dipping».

Μικρή ή μεγάλη περιχειρίδα, μπράτσο κάτω/πάνω του ύψους καρδιάς, σταυρωμένα πόδια, ομιλία κατά τη μέτρηση, μέτρηση πάνω από ρούχα, αμέσως μετά καφέ/κάπνισμα/άσκηση, πολλαπλές διαδοχικές μετρήσεις χωρίς ανάπαυση.

Ζητήστε εκτίμηση αν ο μέσος όρος στο σπίτι είναι ≥135/85 ή αν στο ιατρείο καταγράφονται επαναλαμβανόμενα ≥140/90.

Άμεσα αν έχετε πολύ υψηλές τιμές με συμπτώματα (έντονος θωρακικός πόνος, δύσπνοια, νευρολογικά σημεία όπως αδυναμία/ασυμμετρία προσώπου, ομιλία).

Η αρτηριακή πίεση επηρεάζεται από: ηλικία, κληρονομικότητα, υπερβάλλον βάρος, καθιστική ζωή, υψηλή πρόσληψη αλατιού, υπνική άπνοια, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική νόσος, υπερβολικό αλκοόλ, κάπνισμα.

Αλάτι: στόχος <5–6 g/ημέρα (περίπου 1 κ.γ. αλάτι συνολικά από όλα τα τρόφιμα). Διαβάστε ετικέτες, προτιμήστε φρέσκα μη επεξεργασμένα.

Διατροφή τύπου DASH/Μεσογειακή: πολλά λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρια, ελαιόλαδο· περιορισμός επεξεργασμένων και κόκκινου κρέατος.

Βάρος: απώλεια 5–10% μειώνει αισθητά την πίεση.

Άσκηση: 150 λεπτά/εβδομάδα αερόβιας μέτριας έντασης ή ισοδύναμο· συν 2 συνεδρίες ενδυνάμωσης.

Αλκοόλ: μετριοπάθεια· αρκετοί ωφελούνται από περαιτέρω μείωση ή αποχή.

Κάπνισμα: διακοπή.

Ύπνος & στρες: σταθερό ωράριο ύπνου, τεχνικές χαλάρωσης, έλεγχος ροχαλητού/άπνοιας.

Αποφασίζεται από ιατρό μετά από επαναληπτικές μετρήσεις και εκτίμηση συνολικού κινδύνου. Συχνά συνδυάζεται με αλλαγές τρόπου ζωής. Στόχοι ρύθμισης εξατομικεύονται, ιδίως σε ηλικιωμένους ή σε συνοσηρότητες.

Ημερολόγιο μετρήσεων, αξιολόγηση παρενεργειών, ανασκόπηση συμμόρφωσης και στόχων ανά 3–6 μήνες ή όπως οριστεί. Ενημερώνετε τον ιατρό για νέα φάρμακα ή σημαντικές αλλαγές βάρους/συνηθειών.

1. 30’ πριν: χωρίς καφέ, τσιγάρο, άσκηση, αλκοόλ.
2. Αδειάστε την ουροδόχο κύστη.
3. Καθίστε 5’ ήρεμα.
4. Πλάτη στηριγμένη, πόδια στο πάτωμα, βραχίονας στο ύψος καρδιάς.
5. 2 μετρήσεις με διαφορά 1–2’, κρατήστε τον μέσο όρο.