Υπέρταση: τι είναι και πως αντιμετωπίζεται

Υπέρταση είναι οι εμμένουσες αυξημένες τιμές αρτηριακής πίεσης. Αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και συχνά δεν δίνει συμπτώματα. Η διάγνωση βασίζεται σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις στο ιατρείο και στο σπίτι ή σε 24ωρη καταγραφή. Η ρύθμιση επιτυγχάνεται με αλλαγές τρόπου ζωής και, όταν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.

• Στο ιατρείο: υπέρταση όταν καταγράφονται επαναλαμβανόμενα ≥140/90 mmHg.
• Στο σπίτι (HBPM): όρια διάγνωσης συνήθως ≥135/85 mmHg.
• 24ωρη καταγραφή (ABPM): μέσος όρος ημέρας ≥135/85, 24ώρου ≥130/80 mmHg.
  Η εκτίμηση εξατομικεύεται με βάση ηλικία, συνοσηρότητες και συνολικό κίνδυνο.

• Πρωτοπαθής (ιδιοπαθής): η συχνότερη. Πολυπαραγοντική αιτιολογία.
• Δευτεροπαθής: λόγω υποκείμενης πάθησης ή φαρμάκων. Παραδείγματα: νεφρικές νόσοι, ενδοκρινικές διαταραχές, υπνική άπνοια, κορτικοστεροειδή, ΜΣΑΦ, αποσυμφορητικά.
• Λευκή μπλούζα: υψηλά στο ιατρείο, φυσιολογικά στο σπίτι.
• Κεκαλυμμένη: φυσιολογικά στο ιατρείο, υψηλά στο σπίτι.
• Ανθεκτική: μη ρύθμιση παρά τριπλό σχήμα σε επαρκείς δόσεις (συχνά με κατακράτηση άλατος ή μη συμμόρφωση).

Ηλικία, κληρονομικότητα, αυξημένο αλάτι, παχυσαρκία, καθιστική ζωή, άπνοια ύπνου, υπερβολικό αλκοόλ, κάπνισμα, στρες, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική νόσος.

Καρδιά (υπερτροφία, καρδιακή ανεπάρκεια, έμφραγμα), εγκέφαλος (ΑΕΕ), νεφροί (χρόνια νεφρική νόσος), οφθαλμοί (υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια), αγγεία (ανευρύσματα, περιφερική αρτηριοπάθεια).

Ιστορικό, κλινική εξέταση, επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, HBPM/ABPM για επιβεβαίωση, βασικός εργαστηριακός έλεγχος (ηλεκτρολύτες, κρεατινίνη, γλυκόζη, λιπίδια), ΗΚΓ. Διερεύνηση δευτεροπαθών αιτιών όταν υπάρχουν ενδείξεις (έναρξη σε πολύ νέα ηλικία, ανθεκτική, υποκαλιαιμία, αιφνίδια επιδείνωση).

Τρόπος ζωής (θεμέλιο)

• Αλάτι: στόχος <5–6 g/ημέρα.
• Διατροφή τύπου DASH/Μεσογειακή: λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρια, ελαιόλαδο.
• Βάρος: απώλεια 5–10% βοηθά αισθητά.
• Άσκηση: 150’/εβδ αερόβιας μέτριας έντασης + 2 συνεδρίες ενδυνάμωσης.
• Αλκοόλ: μετριοπάθεια ή αποχή.
• Κάπνισμα: διακοπή.
• Ύπνος/στρες: σταθερός ύπνος, έλεγχος άπνοιας, τεχνικές χαλάρωσης.

Φαρμακευτική αγωγή
Εξατομικεύεται. Συχνές κατηγορίες: αναστολείς RAS, ανταγωνιστές ασβεστίου, διουρητικά, β-αποκλειστές όπου ενδείκνυνται. Έναρξη και τιτλοποίηση ανά προφίλ ασθενούς και στόχους. Συμμόρφωση και τακτικές επανεκτιμήσεις είναι κρίσιμες.

Συχνά επιδιώκεται <130/80 mmHg για πολλούς ενήλικες, με εξατομίκευση σε ηλικιωμένους ή σε συννοσηρότητες. Ο ιατρός ορίζει προσωπικό στόχο.

Ημερολόγιο οικιακών μετρήσεων, έλεγχος παρενεργειών, αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτών όταν χρειάζεται, ανασκόπηση συμμόρφωσης, αναθεώρηση στόχων ανά 3–6 μήνες.

Πολύ υψηλές τιμές με συμπτώματα όπως έντονος θωρακικός πόνος, δύσπνοια, νευρολογικά σημεία (αδυναμία άκρων, ασυμμετρία προσώπου, δυσκολία ομιλίας), θόλωση όρασης, σύγχυση.